Gerede Çayı ve Filyos Havzası’nda yaklaşık 20 yıldır devam eden sanayi kaynaklı ağır kirlilik, uluslararası iklim diplomasisinin ve kamuoyunun gündemine taşınıyor. Gerede Çayı Temiz Aksın Platformu (GEÇTAP), yayımladığı 19. Kamuoyu Duyurusu ile Antalya Barosu öncülüğünde, Türkiye Barolar Birliği ve İstanbul Barosu’ndan avukatlar, sivil toplum kuruluşları, meslek odaları ve sendikaların katılımıyla 15–17 Kasım 2026 tarihlerinde düzenlenecek “COP31’e Doğru İklim Adaleti Forumu”na katılacağını açıkladı.
BM’nin resmî COP31 müzakerelerinden bağımsız yürütülen yerel dayanışma buluşmalarının devamı niteliğindeki bu forumda GEÇTAP; bölgedeki çevresel mağduriyetleri, akredite laboratuvar sonuçlarını ve çözüm taleplerini ulusal ve uluslararası kamuoyuyla paylaşacak.
Endüstriyel Atık Kanalına Dönüşen 288 Kilometrelik Akarsu
Bolu’nun Gerede ilçesinden başlayarak Karadeniz’e kadar uzanan 288 kilometrelik su sistemi; Gerede Deri OSB ve Karma OSB’de yer alan deri, jelatin ve tekstil boyama fabrikalarının arıtılmamış ya da yetersiz arıtılmış atıksularına maruz kalıyor.
Özellikle gece saatlerinde yapılan kaçak deşarjlar nedeniyle isale hatlarının taşarak tarım arazilerine aktığı belirtilen duyuruda, bölgedeki yaşam şartlarının ağır bir çevre felaketine dönüştüğüne dikkat çekildi:
- Ağır Koku ve Sosyal Yaşamın Durması: Gece yapılan deşarjların ardından yayılan zehirli ve ağır kokunun, evlerin yatak odalarına ve yastıklara kadar sinerek yaşamı imkânsız hale getirdiği,
- Tarım ve Hayvancılıkta Ağır Tahribat: Ağaçların kuruyup meyve vermediği, tarımsal sulamanın durduğu, gebe hayvanların buzağı attığı ve kümes/sucul hayvan yetiştiriciliğinin bittiği,
- Atıl Kalan Kamu Yatırımları: Eskipazar Hamamlı sulama altyapısı ile Eskipazar Bulduk Barajı ve HES’in kirlilik yüzünden kullanılamaz hale geldiği ifade edildi.
Şok Eden Su Analizi Sonuçları: İletkenlik 2.200 Kat Artış Gösterdi
GEÇTAP tarafından yaptırılan akredite su analizi sonuçları, çaydaki kirliliğin dehşet verici boyutlarını bilimsel verilerle ortaya koydu. Alıcı ortam deşarj standartlarının katbekat üzerine çıkıldığı tespit edilen analiz bulgularına göre: - İletkenlik: Deri OSB çıkışında yaklaşık 2.200 kat artarak 31.640 µS/cm seviyesine ulaştı.
- Kimyasal Oksijen İhtiyacı (KOİ): Standartların 120 kat üzerine çıktı.
- Toplam Kjeldahl Azotu (TKN): Yaklaşık 80 kat artış gösterdi.
- Sucul Yaşam Bitti: Çözünmüş oksijen seviyeleri sucul yaşamı tamamen tehdit edecek, canlıların yaşamasına imkân tanımayacak ölçüde düştü.
“Mücadelemiz Sanayiye Karşı Değil, Doğa Ve İnsan Hakkı İçin”
Bugüne kadar 112 ve Çevre Bakanlığı ihbar hatlarına yüzlerce bildirim yaptıklarını, CİMER üzerinden başvuruda bulunduklarını, 5 farklı milletvekili aracılığıyla konuyu TBMM gündemine taşıdıklarını ve 18 basın açıklaması ile bölgesel eylemler gerçekleştirdiklerini belirten GEÇTAP, taleplerini şu şekilde sıraladı:
“Temel amacımız sanayi faaliyetlerini engellemek değil; üretimin çevre mevzuatına uygun, insan sağlığını, canlı yaşamını, toprağı ve doğayı koruyan koşullarda yapılmasını sağlamaktır. Denetimlerde çifte standarttan uzak durulmasını, 7/24 şeffaf denetim yapılmasını, yeterli kapasitede arıtma tesislerinin derhal faaliyete geçirilmesini ve atıl kalan kamu yatırımlarının koruma altına alınmasını talep ediyoruz.”
Platform; Zonguldak’taki iklim buluşmasında temsilcilerinin girişimleriyle Filyos Havzası üzerindeki kirliliğin sonuç bildirgesinin 6. maddesine eklendiğini ve 70’ten fazla STK’nın imzaladığı “Zamanımızı, Yaşamımızı, Geleceğimizi İstiyoruz!” bildirisinin farklı dillere çevrilerek uluslararası kamuoyuna sunulacağını belirtti.
GEÇTAP, başta Cumhurbaşkanlığı olmak üzere Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı ile Bolu Valiliğini göreve davet ederek, Gerede Çayı pırıl pırıl ve temiz akana kadar sahada, yargıda ve uluslararası alanda mücadeleye devam edeceklerini vurguladı.
